Duitse bezetting

Op 10 mei 1940 vielen de Duitsers Nederland binnen. En 11 mei vertrekt een deel van de Philips top en aantal particuliere zoals familie Elias richting het westen. Veel kunnen per boot ontkomen naar Engeland. Op zondag 12 mei arriveerde de eerste Duitse troepen in Eindhoven. Na Duits bombardement op Rotterdam geven de militairen zich over op 14 mei.
In Eindhoven worden half mei eerste gebouwen bezet: de Constant Rebecquekazerne voor de Wehrmach en de "Ortskommandantur" word gevestigd in Hotel: "Du Commerce". In Villapark worden direct ingenomen de verlaten pand "Huize de Gooren" en later het lege voormalige Diaconessenhuis, Parklaan 81 voor Ortskommandantur. Later zijn meer panden en privé huizen ingenomen in het Villapark. In Eindhoven zijn veel gebouwen in de oorlogsjaren gevorderd, zie overzicht hieronder. Bewoners van Eindhoven en ook het Villapark kregen Duitsers ingekwartierd.

Huizen en gebouwen werden gevorderd en bezet

Duitsers in het Villapark

Huize de Goore

Parklaan 54

Nutsschool

Reigerlaan 1

Diaconessenhuis 

Parklaan 81

Feldgendarmerie 

Lijsterlaan 1

Parklaan 54

De joodse familie Elias (en andere familieleden) weken in 1940 tijdig uit; het huis is in de Tweede Wereld oorlog gebruikt door Gestapo, Reichs Luftfahrt Ministerium (RLM) en staf Oberkommando Wehrmacht.
Vanaf juni 1943 een afdeling van de Grüne Polizei, onder leiding van Major Wolk.
12 september 1944 "De groep Eddy heeft op de Parklaan de Grüne (Polizei) overvallen. Er is een vuurgevecht geweest, maar onze mensen liepen in het pikdonker elkaar voor de voeten: ik geloof dat ze een karabijn hebben buitgemaakt en.... één geweer, dat al van ons was. Maar 't is tenminste iets." Verslag P.A.N. dit verslag meldt ook: 24 sept. Archief van de landwacht uit pand: Parklaan 54 gehaald en opgeborgen. 
Meer over Parklaan 54

Reigerlaan 1

Eind 1943 vordert de Duitse Weermacht / Wehrmach de Nutsschool, om soldaten onder te brengen. Alle leerlingen moeten over de wijk verspreid worden. Hoe Floor Evers dat oplost, zie aparte pagina over gewone leven in het Villapark.
Meer over de Reigerlaan

Parklaan 81

Het oude Protestants Diaconessenhuis kwam door verhuizing voorjaar 1940 leeg te staan. De Duitser gebruikte het pand vanaf september 1940 als Ortskommandantur. Ze bleven daar tot 1943 In 1944  is de staf verhuist naar de villa “Den Elzent” aan Bilderdijklaan 23. De “Wehrmachtkommandantur” vluchtte op 18 september '44 uit Eindhoven.
In 1944 of eerder nam Hitler-Jugend Bann Noord Brabant dit pand in beslag.
Op 9 oktober 1944 is de Gemeentelijke Geneeskundige en Gezondheidsdienst weer in het pand. Meer over Parklaan 81 klik hier.

Lijsterlaan 1

Feldgendarmerie was gevestigd in pand Lijsterlaan 1 (Pand met puntdak)
Op 1 oktober 1944 is P.A.N. verzetsstrijder Ben Vlemminx is door de Feldgendarmerie standrechtelijk op 20 jarige leeftijd gefusilleerd. 

Duitse inbeslagname

Gaailaan 5

Duitse inbeslagname

Pluvierlaan 5

Duitse verkoop

Koekoeklaan 13 en 15

Duitse verkoop

Merellaan 9

Gaailaan 5 

Joseph van Vlijmen, procuratiehouder bij Philips, woonde met zijn gezin in de Gaailaan 5 in Eindhoven. Hij is ook de plaatselijk vertegenwoordiger van de Joodse Raad.
In maart 1942 moet het gezin de woning uit om plaats te maken voor Zimmermann, de Kringleider van de NSDAP. Joseph van Vlijmen en zijn zoon komen om door ontberingen van concentratiekamp. Lees meer op: Gaailaan

Pluvierlaan 5

In 1940 woonde hier de joodse familie Matthias Elias; ze weken tijdig uit. De Duitse Ortskommandant vestigde zich hier.
In Eindhoven zijn diverse "Ortskommandanten" geweest: 
1. Dr .Meier, Hauptmann tot einde mei 1940. 
2. Leutnant Ritter van de Luftwaffe tot einde juli 1940. 
3. Leutnant Walliser tot 28 augustus 1940. 
4. Oberleutnant Sündermann tot 18 september 1940. 
5. Major Klapp tot 1 october 1943. 
6. Hauptmann Schuurmann tot september 1944.
(bron Matla  en site https://www.ihesm.com/eindhoven1934/villapark/

Koekoeklaan 13 en 15

Louis de Groot was in het bezit van de woningen Koekoeklaan 13 en 15. Zelf woonde hij in Bloemendaal. Zijn gezin is in 1940 uitgeweken. Zijn woningen werden verkocht op basis van verordening no. 154 van de Rijkscommissaris voor het bezette Nederlansche Gebied van 11-8-1941 werd het beheer van joods onroerend goed ondergebracht bij Stichting Niederländische Grundstückverwaltung in Den Haag. 
Woning is verkocht aan P.H. Spijkers uit Nuenen.

Merellaan 9

Emanuel de Groot was in het bezit van de woning Merellaan 9. Hij woonde zelf in Groningen en verhuurde het huis. Zijn huis werd verplicht en onder de waarde verkocht aan J.J.C. v. Luyt. Emanuel de Groot is door de Duitse terreur op 19-10-1942 omgekomen in Auschwitz.
Zijn woning werd verkocht op basis van verordening no. 154 van de Rijkscommissaris voor het bezette Nederlansche Gebied van 11-8-1941 werd het beheer van joods onroerend goed ondergebracht bij Stichting Niederländische
Grundstückverwaltung in Den Haag. 
Bron joodse gemeenschap 

Parklaan 66

Parklaan 66

Parklaan 52

Parklaan 52

Pauwlaan 15

Pauwlaan 15

Fuutlaan 39

Fuutlaan 39

Parklaan 66

Familie Hoppenbrouwers-Kievits, firmant van sigarenfabriek "de Speurder" liet deze 'moderne' villa bouwen.
Adriaan Hoppenbrouwers was getrouwd met Louise Kievits. Hij is overleden in 1945 en de fabriek is na de oorlog nooit meer opgestart. Hij had 2 kinderen: Theo en Therese. Hij woonde tijdens de oorlog in Waalre. De Duitsers hadden zijn huis aan de Parklaan 66 te Eindhoven gevorderd.

Parklaan 52

Herman François van Walsem (mr. H.F. van Walsum) woonde hier tot mei 1940. Hij vertrek met de top van Philips naar Engeland. 
Henk van Riemsdijk (1911-2005) was de echtgenoot van Henriëtte van Riemsdijk-Philips (1906-2007) en ging hier tijdelijke wonen.
Het gezin bracht de oorlog door in Eindhoven op Parklaan 52. Toen dat werd gevorderd door de Duitsers. Daarna woonden ze tijdelijk op andere plekken in het villapark.

Pauwlaan 15

Bewoonster Mevrouw P.F. Verhagen verhuisde in 1943 naar, vermoedelijk een kamer in de Treurenburgstraat, omdat haar woning aan de Pauwlaan 15 gevorderd werd door de Duitse bezetter. Na de bevrijding in september 1944 werd de woning door de Engelse bevrijders overgenomen. J.C.M. Spoorenberg kreeg de sleutel van een van de executeurs en "kraakte" de woning voordat de Engelse erin gingen. Hij en zijn gezin ging gewoon huur betalen. Zijn zoon Jan (1939) woont er nog steeds.

Fuutlaan 39

Francisca Gelderen-van-Rosenberg, woonde Fuutlaan 39, omdat ze Joods was is gevangen gezet en 28- 5-1943 omgekomen in vernietigingskamp Sobibor.
De Duitsers bezetten en gebruiken het huis. Voor nr 39 is een struikelsteen geplaatst.
Na de oorlog was in de tweede garage (zie hand fietser) een openbare "radio" geplaatst. Daar kon iedereen naar de laatste berichten luisteren en was het een ontmoetingspunt voor de buurt, vertelt Wim van de Loo.
Parklaan 52 bezet in 1943

Opdracht van Der Reichskommissar Generalkommissar für das Sicherheitswesen Bdo Verbingsoffizier gevestigd Parklaan 52 Eindhoven.
Opdracht was om een ambtenaar van de "Bescherming tegen luchtaanvallen" of luchtbescherming op 8 aug.1943 om 14.00 uur naar gemeentehuis Eindhoven te sturen.

Deutsches Frauenwerk Mutterschule

Gevestigd in Dommelhoefstraat 1 D Eindhoven
Dit pand is waarschijnlijk gevorderd door de Duiters op F. de Haes 

Bij de Deutsches Frauenwerk Mutterschule werden vrouwen en meisjes geleerd hoe kinderen op te voeden en de huishouding te voeren naar het voorbeeld van het naziregime.

Ook in Eindhoven was een opvoedingsschool ofwel Mutterschule.

Foto Mutterschule ergens in Duitsland.

telefoongids  Eindhoven 1942
Na de bevrijding vestigen een Engels tankonderdeel zich in Dommelhoefstraat 1D Naast het huis was een braakliggend stuk, nu nummer 1a. Familie van Bercke die woonden op de Dommelhoefstraat 8 hadden een grote garage, die als veldkeuken werd gebruikt.

NSB Burgermeester

Pulles was een bekende in het Villapark: Merellaan 2

Kringblad NSB 31 mei 1941 uitgegeven op Merellaan 2, woonhuis van Dr. H.A. Pulles. Joh.C.A. Vroegindeweij was de sociale voorman (NSB vakbond) bij Philips

Dr. H.A. Pulles

Hubertus Adrianus (Hub) Pulles (Vlijmen, 15 december 1895 - Lieshout, 1 mei 1969) was NSB-burgemeester van Eindhoven tijdens de Tweede Wereldoorlog, van 1 februari 1942 tot Dolle Dinsdag 5 september 1944.
Pulles studeerde diergeneeskunde aan de Rijksuniversiteit Utrecht, studeerde in 1921 af en promoveerde in 1934 aan de Universiteit van Bern. Hij publiceerde veel in Duitse en Nederlandse vaktijdschriften. In 1921 vestigde hij zich als dierenarts in Eindhoven. In 1929 werd Pulles voor halve dagen aangesteld als plaatsvervangend directeur van het gemeentelijke slachthuis in het Eindhovense stadsdeel Tongelre.  

Dr. Pulles werd zes september 1940 lid van de Nationaal-Socialistische Beweging, waarnaar zijn sympathieën reeds lang uitgingen, maar het ambtenarenverbod maakte hem de toetreding onmogelijk. Men mag echter rustig zeggen dat dr. Pulles' steun de N.S.B. dateert vanaf het ogenblik, dat zijn vrouw zich bij de NSB aansloot in februari 1934. Hij vervulde in 1940 aanvankelijk de functie van groepsleider, terwijl hij op 1 februari 1941 tot kringleider van kring Eindhoven werd benoemd. Een jaar later op 1 februari 1942 vond zijn benoeming plaats als burgemeester van Eindhoven. De installatie was op 21 februari dat jaar in het Van Abbemuseum.

Wim van de Loo, oud-bewoner Koekoeklaan vertelt dat: "zijn luiken van zijn huis in de bezettingsjaren in de NSB-kleuren rood en zwart waren geschilderd." 
Matla schrijft in politierapport: "In januari 1941 werden voor de vierde maal in korte tijd de ruiten bij de veearts Pulles ingegooid." Het rapport vermeldt ook: "In die tijd werd vaak met grote letters op de straten geklakt: "Weg met de N.S.B.". 

Hij trouwde op 24 januari 1922 te Schijndel met Catharina Henriette Maria (To) Swinkels. Zij kregen vier kinderen, onder wie twee zonen. Hun oudste kind, Gerrit-Jan, een van de twee zonen, werd lid van de Waffen-SS, raakte zwaargewond in maart 1945 en wordt sindsdien vermist. Hun tweede zoon Piet was eveneens lid van de Waffen-SS en sneuvelde in 1944 aan het Oostfront. Hun derde zoon "Werner" was te jong voor dienst en overleeft de oorlog. Hun dochter sterft een dag na haar geboorte in 1930.

5 september 1944 vlucht het volledige NSB college van Eindhoven. Op 10 september blijkt volgens stafverslag: "Dokter Pulles heeft drie maanden traktement uitbetaald aan alle weggelopen N.S.B-ers". Verslag schrijft  verder: Genomen maatregel hiertegen, alle eigendommen van dr. Pulles in beslag genomen. Deels wordt alles geplunderd en komen er drie gezinnen in het huis te wonen. Het huis blijft wel zijn eigendom en is waarschijnlijk na hun vrijlating verkocht.

Na de oorlog werd hij tot vier jaar gevangenis veroordeeld. Zijn straf is laag dit is te danken omdat hij een gematigd N.S.B. beleid heeft gevoerd.  
Zijn vrouw werd wegens propaganda voor het nationaalsocialisme veroordeeld tot opsluiting tot 1 januari 1947. Na hun vrijlating woonde het echtpaar in Lieshout, waar Hub Pulles op 1 mei 1969 overleed. Zijn weduwe overleed op 17 augustus 2001 te Tiel in de leeftijd van 100 jaar. Vooraf vertelt zij nog haar verhaal in het B&W Rond de Tweede Wereldoorlog in Groot-Eindhoven boek.

Bijna was de fanatieke Ravenswaay burgemeester van Eindhoven geworden
Mevr. T. Pulles-Swinkels, vertelt in ongepubliceerd interview aan Frans Dekker: "Mijn man heeft het burgemeestersambt in Eindhoven aanvaard omdat te voorkomen dat C. van Ravenswaay, een ex-topman [procuratiehouder] van de NV Philips, het zou worden; die had daarnaar gesolliciteerd. Wij kenden van Ravenswaay heel goed; was een vrind van ons. Hij had een conflict met de NV Philips, en wilde wraak nemen. Hij meende dat hem dat het best zou lukken als hij burgemeester van Eindhoven zou zijn. Toen zei mijn man; dat moet voorkomen worden. Want wat moet je zonder Philips; zo'n grote werkgever. Op het stadhuis waren - en dat hebben wij nooit begrepen de meeste ambtenaren nogal anti Philips; dat dan aardig in de kraam van van Ravenswaay van pas zou zijn gekomen. Het is mijn man gelukkig gelukt omdat te voorkomen; anders was de ellende niet te overzien geweest. Van Ravenswaay is nadien in maart 1942 burgemeester van Zaanstad en Utrecht geworden".
Extra: Op 31 maart 1942 werd Ravenswaay benoemd tot burgemeester van Utrecht. Hier toonde hij zich een geharnast nationaalsocialist die alle hem toegevallen bevoegdheden gebruikte om het nationaalsocialisme in te voeren in de hem toevertrouwde stad. Van Ravenswaay bestrafte onder meer politieagenten die geen rol wensten te spelen bij het ophalen van Joden. Per 1 februari 1943 werd hij door Mussert benoemd tot gemachtigde voor Sociale Zaken in diens kabinet: de 'Secretarie van Staat'. Vanaf juni 1943 was hij naast burgemeester van Utrecht tevens waarnemend burgemeester van De Bilt.
Na de Tweede Wereldoorlog werd Van Ravenswaay [1897 - 1955] veroordeeld tot een gevangenisstraf van 11 jaar. Bij zijn veroordeling speelden zijn willekeur en zijn ideologische hardheid een belangrijke rol.
Bron 1: https://nl.wikipedia.org/wiki/Cornelis_van_Ravenswaay 
Bron 2 Levensverhaal over  Ravenswaay in PDF 

J.C.A.Pieck  woonden voor de oorlog al op Kievitlaan 9. Tijdens de Duitse bezetting was hij kringleider Nationaal Front.
Ir. R. K. van der Nahmer (Bij Philips werkzaam), Roeklaan 12  werd in 1941 lid  van Sociaal-Economische Kamer van het Nationaal Front

Nationaal Front

In maart 1940 veranderde Arnold Meijer de naam van Zwart Front in Nationaal Front. Het Nationaal Front werd in december 1941 door de Duitse overheid verboden. Aanleiding was het verlangen van het Nationaal Front om tegenover de Duitsers een zelfstandige, Nederlandse fascistische beweging te blijven. Toen Duitsland Nederlandse mannen opriep voor de strijd tegen de Sovjet-Unie wilde Meijer, en daarmee het Nationaal Front, dat de soldaten Nederlands zouden blijven en hun eed op de Nederlandse vlag zouden afleggen. De Duitsers eisten echter een eed op Adolf Hitler en maakten met het verbieden van het Nationaal Front een einde aan de discussie. Meijer hield zich tijdens de oorlogsjaren politiek afzijdig en leidde een teruggetrokken bestaan. Na WOII tot vier jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens collaboratie. https://nl.wikipedia.org/wiki/Arnold_Meijer
Het Zwart Front richtte zich politiek gezien vooral op het fascistische Italië en niet zozeer op het nationaalsocialistische Duitsland. 

Parallelweg, café Vial: Duitse militairen, behorend tot het Flakpersoneel, luchtdoelgeschut onder meer opgesteld op de Philips Lichttoren, 1940 - 1944
foto: www.rhc-eindhoven.nl

Eindhovense panden bezet door Duitsers 

Niet opgenomen verplicht verkochte huizen.
Na de bevrijding werden vaak dezelfde panden door de Engelse troepen gebruikt.
Lijst is niet volledig! Nu 35 adressen
Informatie o.a.: www.ihesm.com/eindh oven1934/

Bepaal zelf de sortering of op Periode, naam of op adres en kies aantal zichtbaar!!

Periode naam Adres Eindhoven
periode 1940-1944
gebruik Link
1940 mei -
31 juli
Hotel: "Du Commerce".StationspleinOrtskommandantur
(plaatselijk hoofdkwartier
 van de Wehrmacht)
1940 meiConstant Rebecquekazerne Oirschotsedijk 14B Wehrmachtlink
1940 meiDommelhuisJonckbloetlaan 13Duitse piloten, B.D.M Mlink
1940 mei Huize de GoorenParklaan 54Gestapo, Reichs Luftfahrt Ministerium (RLM) en
staf Oberkommando Wehrmacht.
Vanaf juni 1943 een afdeling van de Grüne Polizei
link
1942, aprilklooster Mariënhage Wehrmacht
1940?WillibrordusschoolZeelsterstraat 138Wehrmacht  
foto hieronder
1940/1941Patronaatsgebouw StrijpStrijpsestraat Wehrmachtlink
1940 1 augWoonhuisTramstraat 2Ortskommandanturlink
1940, sept.
tot 1944
voormalig DiaconessenhuisParklaan 81OrtskommandanturLink
1944voormalig DiaconessenhuisParklaan 81Hitler-Jugend Bann NBlink
1941WoonhuisParadijslaan 35 SD/ Sicherheitsdienst Boek Matla
1940?sociëteitVestdijk 43NSDAPlink
1942 februariWoonhuis burgemeester
Verdijk (1942 vastgezet)
Ten Hagestraat 1Nederlandsche S.S. Standaard 5link
1940?WoonhuisWillemstraat 31Kringleiding NSDAP
Noord Brabant 
link
1941WoonhuisStratumsedijk 57Deutsches Haus NSDAPlink
1940WoonhuisPluvierlaan 5Woning Ortskommandant 
1942Woonhuis
Zimmermann, P
Gaailaan 5 Kringleider van de NSDAP 
 1943/42?Villa Parklaan 52Der Reichskommissar Generalkommissar
für das Sicherheitswesen Bdo Verbingsoffizier 
 
WoonhuisPauwlaan 15Duitse stafleden?
tot 1942 Bedrijfspand F. J. Keunen
Automobielhandelaar
Parallelweg 7Kringhuis N.S.B.
Verwoest in 6-12-1942 
 
 BedrijfspandParallelweg 9Onderrichtingslokaat der WA (NSB)
/  Nationale Jeugdstorm 
 
 VillaKeizersgracht 9NSB Gewestkwartier
Nationale Jeugdstorm
Nation. Jeugdstorm Gewest Nrd Brab
 
 Roostenlaan 61Nation. Soc. Bew. Leiding Strijdfond 
 Willemstraat 28Ned. Arbeidsfront Plaatsel.
leider en afd. Geldzaken,
 
 Vestdijk 47N.S.D.A.P. Kreisleitung N.-Brab 
 Lijmbeekstraat 281Bossche, A. v. d. Kringl. N.S.B 
 WoonhuisDommelhoefstraat 1dDeutsches Frauenwerk 
 WoonhuisLijsterlaan 1 Feldgendarmerie  
 VillaKeizersgracht 6Kringhuis N.S.B. 

 
 villaWillemstraat 65NSDAP-kantoor

 
 Woonhuis
met grote garage
Willemstraat 97garage van de Luchtafweer.

 
 Woonhuis  Helmerslaan 9Wehrmacht  kantoor legervoertuigen

 
 VillaElzentlaan 42juli 1940 namen de moffen het huis in beslag
en het werd de woning van een legercommandant en administrateur. 

 
 Groot herenhuisRaiffeisenstraat 9Garage voor Duitse legervoertuigen

 
 Groot herenhuisWal 31Duitse legertandarts

 
Resultaat invoerveld gefilterd uit invoervelden
Willibrordusschool Eindhoven

Een soldaat van de Gruppe Verwaltung van de Luftwaffe voor het door hen in gebruik genomen schoolgebouw van de St- Willibrordusschool aan de Zeelsterweg 138.
In 1944 bij vertrek Duitsers in brandgestoken.
Foto https://nimh-beeldbank.defensie.nl