Klooster Mariënhage

Oorsprong Het aloude klooster Mariënhage is eeuwenlang voor de stad Eindhoven en omgeving van grote religieuze betekenis geweest.
Zijn geschiedenis neemt een aanvang in 1419 toen vijf vrome Eindhovense burgers besloten een gemeenschappelijk leven te gaan leiden onder de regel van de heilige Augustinus. Na  bijna 600 jaar gaat het klooster dicht en sluit de Augustijnenkerk of Paterskerk in Eindhoven

Klooster Mariënhage / Die Haghe

Oorsprong Het aloude klooster Mariënhage is eeuwenlang voor de stad Eindhoven en omgeving van grote religieuze betekenis geweest. Zijn geschiedenis neemt een aanvang in 1419 toen vijf vrome Eindhovense burgers besloten een gemeenschappelijk leven te gaan leiden onder de regel van de heilige Augustinus. Zij werden in hun opzet gesteund door een kanunnik van de Sint Catharina, een zekere Arnoud Roelofs, biechtvader van Jan van Schoonvorst, heer van Eindhoven, met wiens medewerking tot de stichting van het klooster kon worden overgegaan. De hertog van Brabant, Jan IV, gemaal van Jacoba van Beieren, hechtte zijn goedkeuring aan het plan en verleende het klooster visrecht op de Dommel van Son tot Stratum. Voor het ongeveer 250 haardsteden tellende Eindhoven betekende de stichting van Mariënhage, tezamen met het verleende recht om accijnzen te mogen heffen en vijf ambachtsgilden op te richten een stap naar stedelijke volwassenheid en grote economische bloei. De kloosterlingen werden ondergebracht in het versterkte, op een hoogte gelegen huis van Jan van Schoonvorst, ' Ten Haghe' geheten, dat zijn strategische functie overgedragen had aan het kasteel van Eindhoven en nu omgedoopt werd tot 'Maria in Dumo' of 'Onser Lieven Vrouwe op die Haghe '. Heer Jan verrijkte het klooster met talrijke goederen en met 100 gulden hollands om missen te lezen voor zijn zielerust. Om het kloosterlijk leven te versterken voegden zich bij de vijf gemelde burgers nog enige religieuzen van de beroemde priorij Corsendonck nabij Turnhout.

Geestelijk Leven
In 1423 sluit Mariënhage zich aan bij het Kapittel van Windesheim, een vrucht van de Moderne Devotie, die zich zo duidelijk weerspiegelt in de ' Imitatio Christi ' van Thomas a Kempis. 

Volgens het religieuze gevoelen van de late middeleeuwen, waarin de kartuizers grote hebben gehad, wordt Mariënhage, mede op verlangen van zijn Stichter, in 1424 ingesloten. Men paalde een zeker gebied af, waarbuiten de kloosterlingen zich niet mochten begeven, in de trant der kartuize. Voor Mariënhage blijft echter het meest kenmerkende, dat het een middenplaats inneemt tussen de spiritualiteit der Noordnederlandse Windesheimers en die der Zuidnederlandse reguliere Kanunniken, van belde vruchten plukkend. De band met de Zuidelijke Nederlanden blijkt uit de herkomst van de conventuales. [conventuales zijn kloosterlingen van andere orden die een minder strengen regel volgen dan de zoogenaamde observanten, die aan den oorspronkelijken strengen regel vasthouden.}
Met name moge genoemd worden Nicolaus Clopper, die als priesterdonaat ( een soort provenier in een klooster ), op Mariënhage zijn ' Florarium temporum' voltooide in 1472, een werk, dat als bron geldt voor de geschiedenis van het Bourgondische rijk der late middeleeuwen. Door toedoen van Cloppers vader, raadsheer van de hertog van Brabant, bezat het klooster het geestelijk toezicht op de kanunnikessen van Jericho in Brussel.


Cloppers werk geeft ook een indruk van de rijke bibliotheek, die Mariënhage toen bezat. Het klooster wist zich al spoedig de roem te verwerven een broedplaats van heilige en geleerde mannen te zijn. Bekend is het boekje, dat Antonius van Hulst, regulier van Mariënhage ten behoeve van novicen schreef. Zo ook de vele werken van Antonius van Hemert op het gebied der vroomheid. Deze laatste was ook belast met de geestelijke zorg voor het vrouwenklooster Zoeterbeek bij Nuenen. 

Reformatie
Zowel orthodoxie als heterodoxie vond men binnen zijn muren. In 1545 werden vier conventuales onder wie de supprior en de procurator verdacht van ketterij en naar Leuven ontboden, waar ze tijdens hun gevangenschap weer tot inkeer kwamen. 

Het veld winnen van het protestantisme tezamen met dat der Staatse legers leidde ertoe, dat de regulieren de vlucht moesten nemen naar 's Hertogenbosch. Bij de belegering van Eindhoven in 1581 werd het klooster in puin geschoten. Na een gedeeltelijke restauratie kon het 53 jaar later weer betrokken worden, maar lang mocht het verblijf niet duren. In 1636 gebood het plakkaat van retorsie alle kloosterlingen de Meierei te verlaten, hetgeen nog voor enige tijd, mede door de bemoeienissen van de gedeeltelijk gereformeerde magistraat van Eindhoven, kon worden verhinderd. Omdat niet alleen de arme mensen door hun vertrek werden benadeeld op het punt van hun voedselvoorziening, maar ook de meer bemiddelde inwoners, die hun kinderen bij de paters naar school zonden. Het mocht niet baten in 1686 werden de kloostergoederen bij 's Lands domeinen getrokken en zochten de kanunniken een goed heenkomen naar het toen nog Gelderse Weert, waar ze onderwijs gaven.


Negentiende Eeuw

In 1794 werd de kelder van Mariënhage door de Fransen als graanschuur gebruikt, terwijl in de van 1433 daterende kloosterkerk bakovens werden gebouwd. De overblijfselen der kerk richtte men in de 19e eeuw in als garenmagazijn. Na de rentmeester der domeinen diende het klooster verschillende fabrikantenfamilies tot woonstede; Johannes Baptist Swinkels, de latere bisschop van Suriname werd er in 1810 geboren. De augustijner eremieten kochten het complex in 1890 om het als klooster te gaan bewonen. Zij betrokken het oude Mariënhage een jaar na de koop en kregen van de bisschop toestemming ter plaatse een openbare kerk te bouwen, die in 1898 voltooid werd. In hetzelfde jaar stichtten de augustijnen het Gymnasium Augustinianum, dat grote bekendheid verwierf. Naderhand werd het Philosophicum op Mariënhage gevestigd, dat het klooster met een waardevolle bibliotheek verrijkte, welke ook ten dienste staat van belangstellenden uit Eindhoven en omgeving. Het thans oudste gebouw van de stad kan bogen op een rijk en verdienstelijk verleden.  (Tekst uit een folder  van het klooster circa 1975 /1980)

Video over de historie en geschiedenis van Marienhage Eindhoven
De originele video van de KRO heeft een minder mooi beginplaatje , beelden zijn hetzelfde

18de eeuws tweeluik van Eindhoven.  Afmeting: 15,5 x 10 cm.  Handgekleurd.
Kopergravure verschenen in "Het Verheerlijkt Nederland" van Isaac Tirion. Uitgegeven in Amsterdam, ca. 1750.
Deze gravure stond samen met "Kerk van Eindhoven 1738" in deze uitgave. Plaatje zie verder.

Middeleeuwse wereldkroniek uit Eindhoven ontdekt


EINDHOVEN (ANP) - Onderzoekers hebben een uitzonderlijke wereldkroniek van de Eindhovense Augustijner monnik Nicolaas Clopper jr. uit 1472 ontdekt in een archief in Düsseldorf. De Eindhovense stadsarcheoloog Nico Arts heeft berichten daarover in het Eindhovens Dagblad en De Telegraaf bevestigd

Het manuscript is om diverse redenen bijzonder, stelt Arts. Het bevat veel meer degelijk onderbouwde informatie dan ooit is beseft, heeft een wiskundige grondslag, kent een uitzonderlijke opmaak en beschrijft de periode vanaf het ontstaan van de wereld. 







Opmerkelijk is dat de oorsprong van de geschiedenis niet met Adam en Eva begint.
Het bestaan van de Florarium Temporum (De bloemhof der tijden) was al veel langer bekend uit de literatuur, aldus Arts. Het boekwerk heeft 150 jaar in de kelder van het klooster Mariënhage in Eindhoven gelegen. Het is daarna eeuwenlang zoek geweest. Zeker sinds 1941 is het in bezit van het staatsarchief van Düsseldorf. Het is dat jaar namelijk voor een ruil aangeboden in Leiden.
Eindhoven heeft de Duitsers alvast gevraagd om een digitaal kopietje om de inhoud beter te kunnen bestuderen. De gemeente wil de kroniek later (tijdelijk) naar Eindhoven halen voor een tentoonstelling over het manuscript, de schrijver en het klooster.


Een historische schat herontdekt

Een zware culturele delegatie uit Eindhoven, bestaande uit stadsarcheoloog Nico Arts, John Lippinkhof van De Negende en bijgestaan door etnoloog Gerard Rooijakkers, probeert het uit 1472 daterende 'Florarium Temporum' terug te halen naar Eindhoven.

Meer dan 520 jaar geleden schreef Nicolaas Clopper jr. achter deze muren van klooster Mariënhage in Eindhoven zijn Florarium Temporum.

Het Florarium Temporum (vertaald: 'De bloemhof der tijden') is een kostbaar manuscript, dat tussen 1468 en 1472 in het Eindhovense Augustijnenklooster Mariënhage is geschreven door ene 'Collector', pseudoniem voor Nicolaas Clopper jr. Het unieke boekwerk – er is maar één handgeschreven exemplaar van – ligt al sinds jaar en dag achter slot en grendel in het Staatsarchief van Noordrijn-Westfalen in Düsseldorf.

Het driemanschap Arts, Lippinkhof & Rooijakkers kwam vorige week razend enthousiast terug van een eerste inspectie in Düsseldorf. De troika droomt ervan om het 344 folia tellende manuscript (39 x 28,5cm) in Eindhoven te exposeren en er een hele manifestatie omheen te bouwen.

Het initiatief om 'De bloemhof der tijden' te repatriëren komt van De Negende, de culturele stuurgroep die samen met andere instellingen de cultuurhistorie van de stad genietbaar wil maken voor een breed publiek. Volgens de initiatiefnemers hoort het boekwerk tot de Eindhovense canon, de selectie van tientallen momenten uit de stadshistorie, die samen 'het grote verhaal' van Eindhoven vertellen. 

Volgens stadsarcheoloog Nico Arts is het Florarium Temporum niet alleen hèt middeleeuwse highlight voor de Eindhovense canon, maar heeft de kroniek ook betekenis als oerbron voor de Nederlandse geschiedschrijving. "Die status is ten onrechte toegekend aan het beroemd geworden Magnum Chronicon Belgicum van Abbreviator, maar dat boek werd pas in 1498 vervaardigd en was ook nog eens grotendeels overgeschreven van het ruim 25 jaar oudere Eindhovense Florarium Temporum.''

Toen Arts met Lippinkhof en Rooijkkers zat te brainstormen over de Eindhovense canon, herinnerde hij zich een uit 1951 daterende studie van de historicus dr. P.C. Boeren over het Florarium Temporum. Arts: "Van Boeren wist ik dat het manuscript van Clopper eeuwenlang zoek is geweest, dat het na de herontdekking in 1876 ook maar door een paar mensen is ingezien en dat het in Düsseldorf lag. Een aardige anekdote is dat het boek in 1941 in Nederlands bezit had kunnen komen. Tijdens de bezetting zijn de Duitsers ermee naar de universiteitsbibliotheek in Leiden gereden om het te ruilen tegen een nog ouder Duits manuscript. Leiden ging niet op het aanbod in, waarna de Duitsers het Florarium thuis weer in het archief hebben gelegd.''

Het Eindhovense culturele driemanschap constateerde vorige week in Düsseldorf verrast dat het manuscript ná 1951 nog grondig is gerestaureerd. Arts: "We kregen een prachtboek in handen. Bij het doorbladeren viel op dat het originele binnenwerk nog als nieuw is. Ik denk dat in die 520 jaar nog geen honderd mensen het handschrift hebben ingezien. Dat maakt het mede zo bijzonder.'' 

Twee pagina's uit Florarium Temporum. Volledig gedigitaliseerde versie van het werk te bekijken en "lezen"  online bij Bayerische Staatsbibliothek München
Nico Arts & Gerard Rooijakkers hebben over hun ontdekking een boek geschreven met de titel:
  Florarium temporum: Historische en archeologische achtergronden van een middeleeuwse wereldkroniek uit Eindhoven
Prijs € 14,95  Uitgeverij Veerhuis bv www.uitgeverijveerhuis.nl

HET FLORARIUM TEMPORUM

Nicolaas Clopper jr. kreeg van zijn vader de opdracht om een kroniek te schrijven. Een boek om de wereld beter hanteerbaar en inzichtelijk te maken. Dit deed hij door de destijds beschikbare informatie te ordenen in tijd en ruimte; hij bracht horizontale tijdbalken door het boek aan. Door vervolgens de informatie per gebied te ordenen en ieder gebied zijn eigen horizontale tijdbalk te geven ontstond een raster. Alle relevante informatie valt binnen dit raster, waardoor het ook als zoekmachine kan fungeren. Slim aangevuld met een register achterin. Het is daarnaast een geschiedschrijving in de ware zin des woords; per gebied kunnen de gebeurtenissen achtereenvolgens gelezen worden.

Zijn Florarium Temporum (Bloemhof der Tijden) was een voor die tijd ongekend nauwkeurige en buitengewoon goed gedocumenteerde verzameling van ruim 240 bronnen, aangevuld met zijn eigen ervaringen. Clopper was kritisch en schrok er niet voor terug om Brabant een prominente plaats te geven in zijn wereldgeschiedenis. In 1472 voltooide Nicolaas Clopper jr. zijn wereldkroniek Florarium Temporum in het Eindhovense klooster Mariënhage, met als doel de wereld beter hanteerbaar en inzichtelijk te maken.
Dit betekende echter zijn wetenschappelijke doodvonnis; tijdgenoten en historici na hem vonden zijn boek te ‘gekleurd’. Het werd nooit gedrukt en verdween ver naar de achtergrond van de geschiedenis. Nu, ruim vijf eeuwen later, is het boek van Clopper herontdekt en terug in Eindhoven. 

Foto-video van het interieur van de Augustijnenkerk / Paterskerk te Eindhoven. Met onder andere bijzondere opnamen van het interieur tijdens de GLOW manifestaties 201?

0udste "ongerepte" plek van Eindhoven 

De oudste plek van Eindhoven met een rijke historie, die teruggaat tot de oorsprong van onze stad in de 12e eeuw.
Het gebied Mariënhage is een verscholen pareltje. De oudste plek van Eindhoven met een rijke historie, die teruggaat tot de oorsprong van onze stad in de 12e eeuw. Ook is het een groene, rustige oase aan de Dommel, op enkele minuten lopen van de Eindhovense binnenstad en het centraal station.
De beide eigenaren in het gebied, de Augustijnen (Paterskerk) en de gemeente Eindhoven (voormalig Augustinianum en Studentenkapel) willen voor dit unieke stukje Eindhoven een geleidelijke, betaalbare gebiedsontwikkeling tot stand brengen. Een ontwikkeling die nieuw leven geeft aan het erfgoed door herbestemming en restauratie én het hele gebied toegankelijker, multifunctioneler en groener maakt.
Met het oog op de rijke geschiedenis van het gebied zou het een plek van ontmoeting, verbinding en verdieping moeten worden. Dit is gevat in het thema ‘Hart en ziel’.

DELA

In 2013 organiseerden de Augustijnen en de gemeente een open marktconsultatie voor de invulling van Mariënhage. Er kwamen vele plannen en ideeën binnen, waaronder die van coöperatie DELA. Eind 2013 besloot het college om met DELA verdere verkennende gesprekken te voeren over de verkoop van het gehele complex (Paterskerk en voormalig Augustinianum). DELA voerde een haalbaarheidsstudie uit en stelde het structuurplan ‘Verbinden’ op als eerste ontwerpdocument. Vervolgens is eind 2014 de koopovereenkomst met DELA geaccordeerd door de Augustijnen en de Eindhovense gemeenteraad. Sindsdien wordt gewerkt aan het samenstellen van het voorlopig ontwerp van de gebiedsontwikkeling en het afhandelen van de ontbindende voorwaarden van de koopovereenkomst. Ambitie is het renoveren en exploiteren van het gebied Mariënhage als ceremoniële locatie en het in samenwerking tussen DELA en een nog nader bekend te maken huurder realiseren van ontmoetings- en overnachtingsfaciliteiten ten behoeve van zakelijke en particuliere bijeenkomsten. Hiermee geeft DELA direct invulling aan de 'hart en ziel' gedachte.

Gemeente Eindhoven

Renovatie en exploitatie van dit complex vraagt om een langdurige, intensieve en deskundige voorbereidingstijd. De plannen zijn nu uitgewerkt naar het niveau van voorlopig ontwerp. Op 12 juli 2016 gaf de Eindhovense gemeenteraad groen licht voor financiële steun aan de renovatie en herontwikkeling van Mariënhage. Er staat nu niets meer in de weg om te werken aan een definitief ontwerp, de uitwerking van het bestemmingsplan en om het vergunningentraject in te gaan.

Download de nota's bij de gemeente Eindhoven:

Inspiratiedocument Mariënhage (pdf) 3.798 Kb
Kaders gebiedsontwikkeling Mariënhage 3.078 Kb
Boek verbinden 7.244 Kb

bron: https://www.eindhoven.nl/artikelen/Gebiedsontwikkeling-Marienhage.htm

Eindhovense Augustijnen moeten van spullen af 


Op zoek naar een souvenir van Mariënhage of simpelweg uit op een aparte woonaccessoire? Iedereen is 25 maart 2017 welkom in de Paterskerk.

VANDA VAN DER KOOI
Een beeld van de heilige Nicolaas van Tolentijn, twee stenen engeltjes die het hoofd van een gekruisigde Jezus tonen, een goudgele processieparasol, bidstoelen, sokkels en vitrinekastjes, offerblokken en talloze kandelaars. Van alles is er 25 maart te vinden op de markt van de laatste negentien paters Augustijnen. Nu ze eind april verhuizen van klooster Mariënhage naar een nieuwe woontoren in Gestel moeten ze 'ontspullen'.

De kerkbanken zijn al uit de oude Paterskerk gehaald, in plaats daarvan zijn nu provisorische markttafels opgesteld. Uitverkoop, vicaris-provinciaal Louis Mulder van de Augustijner orde in Nederland neemt het woord zelf in de mond. Is dat niet ongepast, als het gaat om religieuze objecten? ,,Nou, het is niet zo dat we de kruiswegstatie verkopen." Die blijft in de kerk, of gaat uiteindelijk samen met de kerkelijke gewaden over naar het Augustijner klooster in Gent. Ook kelken en monstransen (waarin tijdens processies de hostie werd rondgedragen) worden niet verkocht. ,,Die hebben we overgedaan aan kerken in Derde Wereldlanden, onze missieposten in Papoea en aan musea. Dat is nog een hele toer geweest, musea hebben al zoveel van dit soort spullen. De rest verkopen we nu dus. Waarom we het niet weggeven? Ach, we hebben al zoveel weggegeven."

Mulder verwacht dat mensen die bij de Paterskerk gekerkt hebben graag een aandenken kopen, maar denkt dat ook anderen hier iets van hun gading kunnen vinden. ,,Die kun je bijvoorbeeld in de tuin zetten", wijst hij op een aantal manshoge kaars-lantaarns, die ooit dienst deden in een processie. ,,Kijk, in deze zwarte boxjes bewaarden priesters vroeger hun kelk. Misschien dat iemand zo'n doosje leuk vindt." Mulder toont ook een paar rijk versierde bidstoelen, talloze jaren gebruikt door de priesters tijdens liturgische vieringen, maar ook als knielbanken voor bruidsparen tijdens een huwelijksviering. ,,Als ik er plek voor had gehad, had ik ze zelf meegenomen." Wordt zijn nieuwe appartement dan zo klein? ,,Nee, als ik eerlijk ben wil ik ze gewoon niet", bekent Mulder dan.

Hij hecht eigenlijk niet zoveel waarde aan dit soort spullen. ,,Het is natuurlijk niet de eerste kerk die ik sluit. Ja, het afscheid van deze mooie plek is pijnlijk voor ons. Maar we hebben vertrouwen in de plannen van de nieuwe eigenaar, de Dela. Wij Augustijnen willen bij elkaar blijven en voor elkaar blijven zorgen en dat kan op onze nieuwe plek in Gestel."

De markt in de Paterskerk is komende zaterdag van 11.00 uur tot 15.00 uur. Zaterdag 13 mei 2017 is er een tweede markt, waarop vooral tafels, vitrinekasten en andere niet-religieuze
voorwerpen uit het klooster worden verkocht.
Beelden bij http://www.omroepbrabant.nl/?news/263000232/%E2%80%98Het+lijkt+hier+net+de+Bijenkorf%E2%80%99,+uitverkoop+bij+Augustijnenkerk.aspx

Pater Leopold Verhagen

Hij trad omstreeks 1927 in bij de augustijnen in Eindhoven. Pater Leopold verwierf landelijke bekendheid door zijn ludieke dagsluitingen voor de Katholieke Radio Omroep televisie tussen 1953 en 1967. Ook in zijn radioprogramma Epiloog kaartte hij op een aanstekelijke manier geloofskwesties aan. Hij wees met name op de eenvoud en blijheid van het geloof, en richtte zich niet op dogma's en vermaningen. Verhagen bleef daarbij trouw aan de Kerk en haar leer. Naast zijn mediawerkzaamheden was hij godsdienstleraar. In zijn habijt en met zijn witte haren was pater Leopold een opvallende verschijning in Eindhoven, waar hij ook op straat preken hield. Vaak wist hij jongeren voor zich te winnen door zijn humor, openheid en positieve uitstraling. Verhagen stond een behoudend rooms-katholicisme voor. 'De katholieke kerk is altijd conservatief. Het is een kerk die zich aan regels houdt en achteraf altijd gelijk krijgt', zei hij in 1989 tegen De Gooi- en Eemlander.
In 1967 moest hij van de KRO stoppen.  Na zijn pensionering werd Verhagen beheerder van het museum in het klooster Mariënhage in Eindhoven, waarin hij woonde.
Overleden op 88 jarige leeftijd  (Helmond, 7 augustus 1908 - Eindhoven, 22 mei 1997)
Zijn stem is hier te horen: www.muziekweb.nl/Link/LAX2785/Het-kerstverhaal

Gymnasium Augustinianum

Nadat de bouw van de Paterskerk in 1898 voltooid werd, richtten de paters Augustijnen van klooster Mariënhage de aanliggende noodkerk aan de Kanaalstraat in als gymnasium voor jongens. Doel was het opleiden van jongens die later de toe zouden treden tot de augustijnen, en het voorbereiden op hogere studies. De school werd gevestigd in gebouwen op het kloosterterrein. In 1966 werden voor het eerst meisjes toegelaten.  Sinds  1976 is het bestuur overgedragen aan de Stichting voor Katholiek Onderwijs Augustinianum. In 1979 keerde de laatste pater die aan de school verbonden was terug naar Klooster Mariënhage en hield het Convent op te bestaan. De school heeft nu zo'n 1000 leerlingen. 
Bekende oud-Augustianen:
Dries van Agt, hoogleraar, politicus, diplomaat
Paul Haarhuis, professioneel tennisspeler
Teun Struycken, politicus
Hans Gruijters, politicus
Art Rooijakkers, acteur en presentator
Sylvia Hoeks, actrice
Carien Kleibeuker, schaatsster
Ton van de Ven, ontwerper, oud creatief directeur Efteling
Zoeken in www.linkedin.com op "Augustinianum" zorgt voor duizenden treffers en bekende namen of kijk bij http://www.schoolbank.nl/school/augustinianum/6674
Meer https://nl.wikipedia.org/wiki/Scholengemeenschap_Augustinianum

Armand en Leopold Verhagen

Op YouTube staat een mooi filmpje van protestzander Armand die op bezoekt gaat bij Pater Leopold met beelden van het Klooster. Het geluid onder de beelde is matig.